Top.Mail.Ru

Балалардағы анемия диагностикасы және емдеу жолдары

Жарияланды: 19.11.2026
Оқу уақыты: 3 MIN
count 5

Балалардағы анемия: белгілері, себептері, диагностикасы және емдеу жолдары

Ата-ана баласының өңі бозарып, тез шаршайтынын немесе тәбеті төмендегенін байқаса, мұны бірден анемия деп қабылдамаған жөн. Мұндай өзгерістердің себебі әртүрлі болуы мүмкін. Анемияны қан талдауы арқылы анықтайды, ал емдеу оның неден пайда болғанына байланысты таңдалады.

Анемия дегеніміз не?

Анемия — қандағы гемоглобин мөлшері жасына сай деңгейден төмен болатын жағдай. Гемоглобин эритроциттердің құрамында болады және оттегіні өкпеден ағзалар мен тіндерге жеткізеді. Сондықтан гемоглобин азайғанда ағзаға оттегі жеткізу қиындауы мүмкін. Дегенмен анемияның себебін тек эритроциттер санына немесе бір ғана көрсеткішке қарап анықтамайды: қан талдауының басқа нәтижелері де маңызды.
Балалардағы анемия жиі кездеседі, бірақ ол жеке аурудан гөрі ағзадағы белгілі бір бұзылыстың белгісі болып табылады. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы гемоглобиннің қалыпты шегін жас ерекшелігіне қарай бағалайды. Сондықтан баланың нәтижесін ересектерге арналған көрсеткіштермен салыстырмай, дәрігерге көрсеткен дұрыс.

Балалардағы анемияның негізгі себептері

Балаларда жиі кездесетін себептердің бірі — темір тапшылығы. Темір гемоглобин түзуге қажет. Ол тағамда жеткіліксіз болса, ағзаға нашар сіңсе немесе қан жоғалту орын алса, темір қоры азаюы мүмкін. Нәрестелерде қауіп шала туылу, салмағы төмен туу, темірге бай қосымша тағамды кеш енгізу сияқты жағдайлармен байланысты болуы ықтимал. Өте көп сиыр сүтін ішу де темірге бай тағамдарды ығыстырып, тапшылыққа әсер етуі мүмкін.
Анемияның басқа себептеріне В12 дәрумені немесе фолат тапшылығы, созылмалы қабыну және кейбір созылмалы аурулары жатады. Көп жағдайда қан жоғалту, қоректік заттардың ішекте сіңуінің бұзылуы немесе тұқым қуалайтын қан аурулары себеп болады. Анемияның жіктелуі қан жасушаларының көлеміне және ағзада олардың түзілуі не ыдырауы қалай жүретініне қарай қарастырылады.

Гемолитикалық анемия

Гемолитикалық анемия кезінде эритроциттер қалыпты мерзімінен ертерек ыдырап, ағза оларды жеткілікті жылдам алмастырып үлгермейді. Оның тұқым қуалайтын түрлері де, кейін пайда болатын түрлері де бар. Кейбір инфекциялар, иммундық бұзылыстар немесе дәрілер эритроциттердің ыдырауына әсер етуі мүмкін. Сондықтан мұндай анемияны темір тапшылығымен шатастырмау маңызды: темір препараттары оның негізгі емі болып табылмайды және тек темір тапшылығы қатар анықталса ғана дәрігердің нұсқауымен беріледі.
Жаңа туған нәрестенің гемолитикалық ауруы ана мен баланың қан топтары немесе резус-факторы сәйкес келмегенде пайда болуы мүмкін. Бұл жағдайды жүктілік кезінде және сәби туғаннан кейін медицина мамандары бағалайды. Нәрестенің сарғаюы күшейсе, шұғыл түрде дәрігерге хабарласу керек. Емдеу билирубин деңгейіне және баланың жалпы жағдайына қарай таңдалады; кей жағдайда фототерапия қажет болады.

Анемияның белгілері қандай?

Анемияның клиникалық көрінісі оның деңгейіне, себебіне және қаншалықты тез дамығанына байланысты. Жеңіл түрі кейде айқын белгі бермеуі мүмкін. Ата-аналар баланың терісі мен шырышты қабатының бозаруын, әлсіздігін, тез шаршауын, ұйқышылдығын немесе белсенділігінің азаюын байқауы ықтимал. Сондай-ақ тәбеттің төмендеуі, зейін қоюдың қиындауы, бас айналу және физикалық жүктемеде ентігу кездеседі.
Темір тапшылығы кезінде кей балалар топырақ, бор немесе қағаз сияқты тағамға жатпайтын заттарды ауызға салуға әуестенуі мүмкін. Бірақ бұл белгілердің болуы міндетті емес және тек соларға қарап анемияны анықтау мүмкін болмайды. Баланың мінез-құлқы мен дамуындағы өзгерістерді байқағанда, жалпы жағдайын бағалау үшін педиатрмен кеңескен жөн. Әлсіздік пен бозару басқа ауруларда да болуы мүмкін.

Диагностикасы және тексеру

Балалардағы анемия диагностикасы дәрігердің қарауынан және қан талдауынан басталады. Маман баланың тамақтануын, өсуін, бұрын ауырған ауруларын, қабылдап жүрген дәрілерін және отбасында қан ауруларының бар-жоғын сұрауы мүмкін. Физикалық тексеру кезінде тері мен шырышты қабаттардың түсі, жүрек соғысы және басқа клиникалық белгілер бағаланады.
Жалпы қан талдауы гемоглобинді, эритроциттер санын және олардың көлемі сияқты көрсеткіштерді анықтауға көмектеседі. Дәрігер қажет деп тапса, ретикулоциттерді, қан жағындысын, билирубинді және басқа талдауларды тағайындайды. Темір тапшылығын бағалауда сарысулық ферритин темір қоры туралы пайдалы мәлімет береді. Ал сарысулық темірдің жеке көрсеткіші ағзадағы темір қорын толық сипаттамайды. Қабыну кезінде ферритин өзгеруі мүмкін болғандықтан, талдау нәтижесін дәрігер баланың жалпы жағдайымен бірге қарайды.
Гемолитикалық анемия күдік тудырса, эритроциттердің ыдырауын бағалайтын қосымша қан және зәр тексерістері, кейде генетикалық зерттеулер қажет болуы мүмкін. Әр балаға барлық тексеріс бірдей жүргізілмейді: диагностикасы және емдеу жоспары алғашқы нәтижелер мен ықтимал себептерге қарай белгіленеді.

Балалардағы анемияны емдеу

Емдеудің мақсаты — гемоглобинді көтерумен қатар, анемияның негізгі себебін анықтап, соны түзету. Темір тапшылығы расталса, педиатр дәрігері темірге бай тағамдарды көбейтуді және темір препараттарын ұсынуы мүмкін. Дозасы баланың салмағы мен жасына, талдау нәтижесіне және қолданылатын дәрінің құрамына байланысты есептеледі. Темір препараттарын өз бетіңізше бермеңіз: артық мөлшері бала үшін қауіпті болуы мүмкін.
Темірге бай тағамдарға ет, балық, бұршақ тұқымдастар және темірмен байытылған кейбір жармалар жатады. Тағамдағы темірдің сіңуі оның түріне және баланың рационына байланысты. Тамақтануды жақсарту пайдалы болғанымен, анықталған анемияны тек тағаммен емдеу жеткіліксіз болуы мүмкін. Дәрігер тағайындаған емді қанша уақыт жалғастыру керегін де маман белгілейді. Кейбір темір дәрілері нәжістің түсін қарайтуы немесе іш қатуды туғызуы мүмкін; мұндай өзгерістер туралы дәрігерден сұраңыз.
Егер анемия В12 дәрумені немесе фолат тапшылығынан, созылмалы аурудан не гемолизден болса, емдеу тактикасы басқа болады. Гемолитикалық анемияның емі оның түріне және ауырлығына қарай таңдалады; кейде дәрі-дәрмек, сирек жағдайда қан құю немесе басқа арнайы ем қажет болуы мүмкін. Қан құю тек медициналық көрсетіліммен және дәрігерлердің бақылауымен жасалады. Ауыр әлсіздік, ентігу, жүрек соғысының жиілеуі, сарғаю немесе зәрдің қоюлануы байқалса, шұғыл медициналық бағалау қажет.
Ем басталғаннан кейін дәрігер бақылау қан талдауын тағайындауы мүмкін. Нәтижелер гемоглобиннің қалай өзгергенін және емге жауап бар-жоғын көрсетеді. Көрсеткіш жақсармаған жағдайда препаратты өз бетіңізше көбейтпей немесе тоқтатпай, дәрігерге қайта қаралыңыз. Себеп дұрыс анықталғаны мен баланың емді жүйелі қабылдауы маңызды.

Алдын алу жолдары

Анемияның алдын алу үшін баланың жасына сай әртүрлі әрі құнарлы тамақтануын қадағалау керек. Қосымша тағамды енгізу, темір қоспаларын беру немесе дәрумендерді қолдану жөніндегі шешімді педиатрмен талқылаған дұрыс. Шала туған немесе салмағы төмен туған балаларға бақылау мен тамақтану жоспары жеке белгіленуі мүмкін. Алдын алу тек темірге назар аударумен шектелмейді: баланың өсуі, жалпы денсаулығы және тамақтану ерекшеліктері де маңызды.
Балалардағы анемияны уақытында анықтау үшін жоспарлы тексерулерден өтіп, мазасыздандыратын белгілерді педиатр дәрігерімен талқылаңыз. Анемия анықталса, оның себебін білу дұрыс ем таңдауға көмектеседі. Темір препараттарын, дәрумендерді немесе қан құюды өз бетіңізше қолданбаңыз: емді баланың жасына, жағдайына және қан талдауларына қарап медицина маманы тағайындауы керек.

Mаманмен тексерілген ақпарат

Яндекс.Метрика