Балалар арасындағы желшешек: белгілері, қауіпті тұстары және алдын алу жолдары

Балалар арасында жиі кездесетін жұқпалы аурулардың бірі - желшешек. Көп ата-ана бұл ауруды «жеңіл өтетін балалық шақ ауруы» деп қабылдайды. Алайда педиатрлардың айтуынша, кей жағдайларда желшешек ауыр асқынуларға алып келуі мүмкін. Әсіресе иммунитеті әлсіз балаларда,  1 жасқа дейінгі сәбилерде және ересектерде ауру қиынырақ өтеді. Сондықтан әр ана желшешектің қалай басталатынын, қандай белгілері болатынын және аурудың алдын алу жолдарын білуі маңызды.
Әсіресе декреттегі аналар үшін бала денсаулығына қатысты кез келген ақпарат түсінікті әрі нақты болғаны маңызды. Себебі бала ауырып қалса, ананың алаңдауы да арта түседі. Сондықтан желшешек туралы негізгі мәліметтерді қарапайым тілмен түсіндіріп өтейік.

Желшешек - вирус тудыратын жұқпалы инфекциялық ауру. Бұл ауру ауа арқылы беріледі. Яғни науқас адам жөтелгенде, түшкіргенде немесе жақын байланыста болған кезде вирус сау адамдарға тез жұғады. Сол себепті балалар арасында бұл инфекция өте жиі таралады.
Дәрігерлердің айтуынша, 10 -14 жасқа дейінгі балалар арасында желшешек жиі кездеседі. Көп жағдайда балалар балабақшада немесе мектепте бір-бірінен жұқтырып алады. Өйткені балалар ұзақ уақыт бір ортада байланыста болады.
Желшешектің инкубациялық кезеңі шамамен 10-21 күнге созылады. Осы уақытта бала өзін қалыпты сезінуі мүмкін. Бірақ вирус ағзада дамып жатады. Сондықтан кейде ата-аналар ауруды бірден байқамай қалады. Дәл осы кезең инфекцияның байқалмай таралуына себеп болады.

Аурудың алғашқы белгілері көбіне тұмауға ұқсас басталады. Бала әлсіз болып, тез шаршауы мүмкін. Кей балалардың тәбеті төмендеп, мазасыздана бастайды. Сонымен қатар дене температурасының көтерілуі байқалады.
Бірнеше күннен кейін теріде қызыл бөртпе пайда болады. Алғашында кішкентай дақ сияқты көрінген бөртпе кейін ішінде сұйықтығы бар күлдіреуікке айналады. Бұл - желшешектің негізгі белгілерінің бірі.
Бөртпе көбіне бетте, арқада, іште және бастың шашты бөлігінде шығады. Кей жағдайларда шырышты қабықтарда да бөртпе болуы мүмкін. Мысалы, ауыз ішінде немесе көз маңында байқалады. Осындай кезде бала тамақ ішкенде ауырсыну сезінуі мүмкін.
Педиатрлардың айтуынша, науқастар тері бөртпелерінің алғашқы белгілерінен 20-24 сағат бұрын жұқпалы болып саналады. Яғни балада бөртпе әлі шықпаса да, вирус басқа адамдарға беріледі. Сондықтан ауру белгілерін ерте байқау өте маңызды.

Көп жағдайда желшешек жеңіл өтеді. Бірақ кейбір жағдайларда аурудың асқыну қаупі жоғары болады. Әсіресе иммунитеті әлсіз балаларда немесе ересектерде ауыр асқынулар кездесуі мүмкін.
Мысалы, пневмония, энцефалит немесе терінің бактериялық инфекциясы пайда болуы ықтимал. Егер бала бөртпені қатты қасып тастаса, теріде жара қалып, инфекция түсу қаупі артады. Кей балаларда жоғары температура бірнеше күн сақталып, ағза қатты әлсірейді.
Педиатрлар ата-аналарға баланың жағдайын мұқият бақылауға кеңес береді. Егер балада тыныс алудың қиындауы, құсу, қатты әлсіздік немесе өте жоғары температура байқалса, міндетті түрде дәрігерге қаралу керек.

Бала ауырып қалса, ең алдымен оған тыныш жағдай жасау маңызды. Желшешек кезінде ағза әлсірейді, сондықтан балаға көбірек демалу қажет болады.
Дәрігерлер балаға көп су беруге кеңес береді. Су ағзадағы сұйықтық тепе-теңдігін сақтап, дене қызуын жеңілдетуге көмектеседі. Сонымен қатар бөлмені жиі желдетіп, ауаны таза ұстап отыру маңызды.
Бөртпені қасуға болмайды. Себебі теріге инфекция түсіп, із қалуы мүмкін. Сол үшін кішкентай балалардың тырнағын алып отырған дұрыс. Кей жағдайда дәрігер арнайы тыныштандыратын немесе қышуды азайтатын құралдар ұсынуы мүмкін.
Тағы бір маңызды мәселе  өз бетінше антибиотик бермеу. Желшешек - вирус тудыратын ауру, сондықтан антибиотик барлық жағдайда көмектесе бермейді. Дәріні тек дәрігер кеңесімен беру керек.

Желшешектің алдын алу үшін баланың иммунитетін күшейтіп, жұқпалы ауруы бар адамдармен байланысты шектеу маңызды. Әсіресе балабақшаға немесе мектепке баратын балалар арасында вирус тез таралады. Сондықтан ата-аналар алғашқы белгілер пайда болған кезде баланы үйде қалдырғаны дұрыс. 
Сонымен қатар жеке гигиенаны сақтау қажет. Баланың қолын жиі жуып, жеке сүлгі мен ыдыс қолданғаны дұрыс. Бұл инфекцияның басқа адамдарға таралу қаупін азайтады.
Казахстан Республикасында желшешекке қарсы вакцина Ұлттық профилактикалық егу күнтізбесіне енгізілмеген. Аталған екпені жеке медициналық орталықтар мен клиникаларда ақылы негізде алуға болады.
Дәрігерлер вакцинация аурудың ауыр өту қаупін және асқынулардың пайда болуын азайтуға көмектесетінін атап өтеді, әсіресе иммунитеті әлсіреген балалар үшін маңызды екенін айтады. Мамандар екпе алу туралы шешімді баланың денсаулық жағдайын ескере отырып, педиатрмен кеңескеннен кейін қабылдауға кеңес береді.

Көп жағдайда желшешекпен ауырған адамда өмір бойына иммунитет қалыптасады. Сондықтан адамдар бұл аурумен қайта сирек ауырады. Дегенмен кей жағдайларда вирус ағзада сақталып, кейін ересек шақта басқа түрде пайда болуы мүмкін.
Сол себепті бала толық жазылып кеткеннен кейін де оның иммунитетін күшейту маңызды. Дұрыс тамақтану, таза ауа, ұйқы режимі және дәрумендер баланың ағзасын қалпына келтіруге көмектеседі.

Желшешекпен ауырғаннан кейін кей балалар әлсіз болып, тәбеті төмендеуі мүмкін. Мұндай кезде дұрыс тамақтану иммунитетті қолдауға көмектеседі. Педиатрлар баланың жасына сай пайдалы тағамдар мен дәрумендерге бай өнімдерді таңдауға кеңес береді.
Егер бала 12 айдан асқан болса, қосымша қоректік қолдау ретінде балаларға арналған құрғақ сүт сусындарын қолдануға болады. Мысалы, Nutrilak Premium PROGOAT 3 (ешкі сүті негізіндегі қоспа) және Nutrilak Premium 4  - 18 айдан асқан балаларға арналған құрғақ сүт сусыны. Оның құрамында баланың өсуі мен дамуына қажетті дәрумендер мен минералдар бар.
Әсіресе бала аурудан кейін әлсіреп, қалыпты тамақтанудан бас тартқан кезде, жас ерекшелігіне сай дұрыс таңдалған сүт сусыны ағзаның қалпына келуіне көмектесуі мүмкін. Дегенмен кез келген өнімді енгізер алдында педиатрмен кеңескен дұрыс.